Zastosowanie Microsoft Copilot Wave 3 w firmie produkcyjnej

Link do nagrania YouTube:

Microsoft Copilot Wave 3 może być szczególnie przydatny w przedsiębiorstwach produkcyjnych, w których informacje są rozproszone między systemami ERP, MRP, MES, arkuszami Excel, pocztą elektroniczną, dokumentacją techniczną i komunikacją w Microsoft Teams.

Największą wartością nie jest samo generowanie tekstów, lecz możliwość łączenia informacji pochodzących z wielu źródeł i przekształcania ich w konkretne działania. Cyfrowy współpracownik może przygotować analizę, wykryć problem, zaproponować rozwiązanie i opracować raport dla osoby odpowiedzialnej za proces.

Przykładowe polecenie:

„Przeanalizuj raport realizacji produkcji z ostatnich czterech tygodni, wskaż zlecenia zagrożone opóźnieniem, znajdź najczęstsze przyczyny przestojów i przygotuj podsumowanie dla dyrektora produkcji”.

W tradycyjnym modelu wykonanie takiego zadania wymagałoby pobrania danych, utworzenia zestawień, porównania informacji z kilku systemów i ręcznego napisania raportu. Agent AI może znacznie skrócić ten proces, pozostawiając człowiekowi weryfikację danych i podjęcie decyzji.

Analiza opóźnień produkcyjnych

Copilot może zestawić plan produkcji z rzeczywistym wykonaniem i wskazać:

zlecenia rozpoczęte po terminie,
operacje wykonywane dłużej niż zakładano,
brakujące materiały,
przeciążone stanowiska robocze,
częste przestoje,
zlecenia zagrożone niedotrzymaniem terminu dostawy.

Na tej podstawie może przygotować raport dla kierownika produkcji oraz propozycję działań, takich jak zmiana kolejności zleceń, przesunięcie operatorów albo uruchomienie dodatkowej zmiany.

Analiza przyczyn przestojów

Dane z systemu MES mogą zawierać setki lub tysiące zapisów o przestojach. Agent analityczny może pogrupować je według maszyn, zmian, operatorów, produktów i przyczyn.

Przykładowy rezultat może wskazywać, że:

większość przestojów występuje podczas przezbrojeń,
jedna maszyna generuje ponadprzeciętną liczbę awarii,
problemy jakościowe pojawiają się głównie na zmianie nocnej,
brak materiału odpowiada za znaczną część utraconego czasu,
planowane czasy operacji są niedoszacowane.

Copilot nie powinien automatycznie przesądzać o przyczynach problemu. Może jednak przygotować materiał wyjściowy do analizy Pareto, spotkania produkcyjnego albo działań utrzymania ruchu.

Przygotowanie raportu dla zarządu

Dyrektor produkcji może zlecić agentowi przygotowanie tygodniowego raportu obejmującego:

realizację planu produkcji,
wartość i liczbę opóźnionych zleceń,
poziom wykorzystania maszyn,
najważniejsze przestoje,
wskaźnik OEE,
braki jakościowe,
zapotrzebowanie materiałowe,
ryzyka na kolejny tydzień.

Agent może przygotować skrócony brief dla zarządu, bardziej szczegółowy raport operacyjny oraz listę działań dla kierowników działów.

Microsoft Copilot Wave 3 w Excelu

Excel pozostaje jednym z najczęściej wykorzystywanych narzędzi w firmach produkcyjnych. Służy do planowania, raportowania, kalkulacji kosztów, analizy zapasów i monitorowania wykonania produkcji.

Copilot może ograniczyć czas przeznaczany na ręczne tworzenie formuł, tabel przestawnych i wykresów. Największą korzyść daje jednak wtedy, gdy użytkownik potrafi opisać oczekiwany rezultat biznesowy.

Zamiast pisać:

„Utwórz formułę WYSZUKAJ.X”.

Można polecić:

„Porównaj rzeczywiste zużycie materiałów ze zużyciem planowanym. Wskaż pozycje, dla których odchylenie przekracza 10%, i przygotuj ranking największych różnic wartościowych”.

Dashboard realizacji produkcji

Copilot może pomóc utworzyć dashboard zawierający:

liczbę zleceń zaplanowanych,
liczbę zleceń zakończonych,
procent realizacji planu,
opóźnione operacje,
obciążenie stanowisk,
czas pracy i przestojów,
braki jakościowe,
zużycie materiałów.

Przed podłączeniem danych rzeczywistych można zlecić wygenerowanie danych testowych. Pozwala to sprawdzić działanie wykresów, filtrów i formatowania warunkowego bez wykorzystywania informacji finansowych, handlowych lub osobowych.

Analiza zapasów magazynowych

Na podstawie danych z Excela agent może:

wykryć zapasy nierotujące,
wskazać materiały zagrożone brakiem,
obliczyć orientacyjne pokrycie zapasu,
wyszukać nadmierne stany magazynowe,
porównać zapas z planowanym zużyciem,
przygotować propozycję zamówień.

Przykładowe polecenie:

„Na podstawie obecnych stanów magazynowych, otwartych zamówień i planu produkcji na sześć tygodni wskaż materiały zagrożone brakiem. Przygotuj tabelę z datą przewidywanego niedoboru i proponowaną ilością zamówienia”.

Analiza kosztów produkcji

Copilot może porównać:

koszt planowany i rzeczywisty,
robociznę planowaną i zarejestrowaną,
zużycie materiałów,
koszty braków i poprawek,
czas pracy maszyn,
rentowność produktów lub zleceń.

Dzięki temu użytkownik może szybciej znaleźć produkty, których rzeczywisty koszt znacząco odbiega od kalkulacji.

Zastosowanie Copilota w planowaniu MRP

System MRP oblicza zapotrzebowanie materiałowe na podstawie planu produkcji, struktur BOM, zapasów, zamówień i terminów dostaw. Jakość wyniku zależy jednak od jakości danych.

Copilot może pełnić rolę warstwy analitycznej nad danymi MRP. Nie zastępuje algorytmu planistycznego, ale pomaga interpretować wyniki i identyfikować problemy.

Wyjaśnianie zapotrzebowania materiałowego

Planista może zapytać:

„Dlaczego system proponuje zamówienie 500 sztuk materiału A na przyszły tydzień?”.

Agent może przygotować wyjaśnienie obejmujące:

zlecenia produkcyjne generujące zapotrzebowanie,
ilości wynikające ze struktur BOM,
aktualny zapas,
rezerwacje,
otwarte dostawy,
zapas bezpieczeństwa,
termin realizacji zamówienia.

Takie wyjaśnienie ułatwia weryfikację wyników MRP i pozwala szybciej wykrywać błędy w strukturach lub parametrach planistycznych.

Kontrola jakości danych MRP

Copilot może wyszukać:

produkty bez struktury BOM,
materiały bez czasu dostawy,
pozycje bez dostawcy,
ujemne stany magazynowe,
nieaktualne zamówienia,
struktury zawierające nieaktywne składniki,
podejrzanie wysokie współczynniki braków,
niezgodności jednostek miary.

Przykładowe polecenie:

„Przeanalizuj dane podstawowe wykorzystywane przez MRP i wskaż wszystkie pozycje, które mogą powodować błędne propozycje zamówień lub zleceń produkcyjnych”.

Symulacje planistyczne

Agent może również pomóc przygotować scenariusze typu „co, jeśli”:

co się stanie po przyjęciu dużego zamówienia klienta,
jak zmieni się zapotrzebowanie po przesunięciu terminu,
które materiały staną się krytyczne,
jak wzrost produkcji wpłynie na zapasy,
które zamówienia należy przyspieszyć,
jakie zlecenia można przesunąć bez ryzyka opóźnienia dostaw.

Decyzja nadal należy do planisty, ale agent może szybciej przygotować informacje potrzebne do jej podjęcia.

Zastosowanie Copilota w systemie MES

System MES gromadzi dane o rzeczywistym przebiegu produkcji. Rejestruje rozpoczęcie i zakończenie operacji, pracę operatorów, czas maszyn, przestoje, ilości wykonane, braki i zużycie materiałów.

Copilot może pomóc w przekształcaniu tych danych w zrozumiałe wnioski.

Analiza realizacji operacji

Agent może wskazać:

operacje przekraczające czas planowany,
zlecenia bez rejestracji postępu,
niewykonane operacje z poprzedniej zmiany,
stanowiska o niskiej wydajności,
niezgodności między raportem operatora a danymi maszyny,
operacje oczekujące na materiał lub kontrolę jakości.

Raport zmiany produkcyjnej

Po zakończeniu zmiany Copilot może przygotować automatyczne podsumowanie:

„Na zmianie popołudniowej wykonano 92% planu. Największe opóźnienie dotyczyło zlecenia ZP/2026/146 z powodu 74-minutowego przestoju prasy. Zarejestrowano 38 sztuk braków, z czego 29 powstało na stanowisku P-04. Do przekazania kolejnej zmianie pozostają trzy niezakończone operacje”.

Taki raport może zostać zapisany w Teams, wysłany kierownikowi albo wykorzystany podczas odprawy produkcyjnej.

Wsparcie analizy OEE

Copilot może pomóc wyjaśnić spadek wskaźnika OEE poprzez osobną analizę:

dostępności,
wydajności,
jakości.

Zamiast przekazywać kierownikowi jedynie informację, że OEE spadło do określonego poziomu, agent może wskazać, która część wskaźnika odpowiada za pogorszenie wyniku i jakie zdarzenia miały największy wpływ.

Analiza jakości i braków

Dane z MES i QMS mogą zostać wykorzystane do:

grupowania braków według przyczyn,
porównywania jakości między zmianami,
wykrywania problematycznych produktów,
analizy wpływu dostawcy materiału na jakość,
przygotowania diagramu Pareto,
identyfikacji powtarzających się niezgodności.

Agent może przygotować propozycję obszarów wymagających analizy, lecz nie powinien samodzielnie zamykać reklamacji ani zatwierdzać działań korygujących.

Copilot w zarządzaniu projektami

W firmach produkcyjnych projekty dotyczą nie tylko wdrożeń informatycznych. Mogą obejmować uruchomienie nowego produktu, zakup maszyny, reorganizację hali, wdrożenie systemu MRP lub MES, certyfikację jakości albo automatyzację procesu.

Copilot może wspierać kierownika projektu od etapu planowania do zamknięcia przedsięwzięcia.

Tworzenie planu projektu

Na podstawie opisu celu agent może przygotować:

zakres projektu,
listę etapów,
strukturę podziału pracy,
kamienie milowe,
listę zadań,
propozycję odpowiedzialności,
rejestr ryzyk,
harmonogram spotkań,
kryteria odbioru.

Przykładowe polecenie:

„Przygotuj plan wdrożenia systemu MES w zakładzie zatrudniającym 80 pracowników. Uwzględnij analizę procesów, integrację z ERP, przygotowanie terminali, migrację danych, pilotaż, szkolenia i uruchomienie produkcyjne”.

Automatyzacja spotkań projektowych

Facilitator Agent może wspierać spotkania przez:

przygotowanie agendy,
sporządzenie transkrypcji,
podsumowanie ustaleń,
wyodrębnienie decyzji,
utworzenie listy zadań,
przypisanie właścicieli,
określenie terminów,
przygotowanie materiału na kolejne spotkanie.

Pozwala to ograniczyć sytuacje, w których decyzje pozostają wyłącznie w notatkach uczestników lub giną w historii wiadomości.

Kontrola postępu projektu

Copilot może porównać harmonogram z wykonaniem i wskazać:

zadania po terminie,
zadania blokujące kolejne etapy,
przeciążone osoby,
nierozwiązane ryzyka,
brakujące decyzje,
zmiany zakresu,
możliwe opóźnienie kamieni milowych.

Przykładowe polecenie:

„Przeanalizuj status projektu wdrożenia systemu MRP. Wskaż zadania krytyczne, decyzje oczekujące i ryzyka mogące przesunąć termin uruchomienia”.

Raportowanie dla interesariuszy

Ten sam zestaw danych można przedstawić w różnej formie:

zarządowi — jako krótki raport o terminie, budżecie i ryzykach,
kierownikom działów — jako listę zadań i zależności,
zespołowi projektowemu — jako szczegółowy status działań,
dostawcy systemu — jako listę problemów i decyzji,
użytkownikom — jako komunikat o nadchodzących zmianach.

Copilot może dostosować język i szczegółowość raportu do odbiorcy.

Przykładowy scenariusz: cyfrowy współpracownik kierownika produkcji

Kierownik produkcji rozpoczyna dzień od polecenia:

„Przygotuj odprawę na godzinę 8:00. Porównaj plan z wykonaniem poprzedniej doby, wskaż opóźnione zlecenia, najważniejsze przestoje, braki materiałowe i problemy jakościowe. Zaproponuj pięć tematów wymagających decyzji”.

Agent analizuje dane z raportów, Excela, systemu MES i korespondencji projektowej. Następnie przygotowuje:

krótkie podsumowanie sytuacji,
listę zleceń zagrożonych,
ranking przyczyn strat,
wykaz brakujących materiałów,
listę decyzji do podjęcia,
prezentację na odprawę,
projekt wiadomości do zakupów i utrzymania ruchu.

Po odprawie Facilitator Agent sporządza notatkę, zapisuje zadania i przypisuje je odpowiednim osobom. Kierownik nie traci czasu na ręczne kompletowanie informacji, ale nadal zatwierdza decyzje i odpowiada za ich konsekwencje.

Przykładowy scenariusz: wdrożenie systemu MRP i MES

Podczas wdrożenia Copilot może wspierać zespół w:

analizowaniu wymagań,
porządkowaniu notatek z warsztatów,
tworzeniu dokumentacji procesowej,
przygotowaniu listy danych do migracji,
wykrywaniu braków w strukturach BOM,
opracowywaniu scenariuszy testowych,
przygotowaniu instrukcji użytkownika,
tworzeniu materiałów szkoleniowych,
podsumowywaniu zgłoszeń,
kontrolowaniu harmonogramu wdrożenia.

Agent może na przykład przeanalizować notatki ze spotkań i wskazać sprzeczne wymagania zgłoszone przez sprzedaż, produkcję i magazyn. Dzięki temu problemy mogą zostać rozwiązane przed rozpoczęciem programowania lub konfiguracji systemu.

Human in the Loop w firmie produkcyjnej

W produkcji błędna decyzja AI może mieć skutki znacznie poważniejsze niż niepoprawnie napisany e-mail. Może prowadzić do:

zamówienia niewłaściwego materiału,
zatrzymania produkcji,
błędnego harmonogramu,
naruszenia wymagań jakościowych,
opóźnienia dostawy,
zwiększenia kosztów,
ujawnienia poufnych danych.

Dlatego Copilot powinien wspierać podejmowanie decyzji, a nie zastępować odpowiedzialność człowieka.

Bez akceptacji uprawnionej osoby agent nie powinien samodzielnie:

zatwierdzać zamówień zakupowych,
zmieniać technologii produkcji,
zwalniać wyrobów po kontroli jakości,
przesuwać krytycznych terminów dostaw,
usuwać danych,
zamykać reklamacji,
wysyłać ważnych zobowiązań do klientów,
modyfikować parametrów wpływających na bezpieczeństwo procesu.

Najlepszym modelem jest połączenie szybkości AI z wiedzą domenową pracownika. Copilot przygotowuje analizę, warianty i dokumenty, natomiast człowiek ocenia ich poprawność i podejmuje ostateczną decyzję.

Od czego rozpocząć wdrożenie Copilota w produkcji?

Najlepiej rozpocząć od procesów, które są czasochłonne, powtarzalne i oparte na danych, ale nie wymagają automatycznego podejmowania decyzji o wysokim ryzyku.

Dobrymi kandydatami są:

dzienne raporty produkcyjne,
podsumowania spotkań,
analiza opóźnień,
kontrola kompletności danych MRP,
przygotowanie dashboardów w Excelu,
analiza przestojów,
raportowanie realizacji projektów,
tworzenie instrukcji i materiałów szkoleniowych.

Pierwszy pilotaż powinien mieć jasno określony cel, właściciela procesu oraz mierniki, takie jak:

oszczędność czasu,
liczba wykrytych błędów,
terminowość raportowania,
liczba koniecznych poprawek,
jakość rekomendacji,
poziom wykorzystania rozwiązania przez pracowników.

Microsoft Copilot Wave 3 może stać się wartościowym cyfrowym współpracownikiem firmy produkcyjnej, ale jego skuteczność będzie zależała od jakości danych, uporządkowania procesów, właściwych uprawnień i kompetencji osób nadzorujących jego pracę.